Cancer Immunotherapy đã tạo ra bước tiến lớn trong điều trị ung thư, nhưng không phải bệnh nhân nào cũng đáp ứng tốt. Có người đáp ứng rất mạnh và kéo dài nhiều năm, nhưng cũng có người hầu như không hiệu quả.

Hiệu quả phụ thuộc vào:

loại ung thư,
đặc điểm di truyền khối u,
khả năng “ẩn mình” của tế bào ung thư,
và tình trạng hệ miễn dịch của từng người.

1. Liệu pháp miễn dịch hoạt động như thế nào?

Khác với hóa trị tấn công trực tiếp tế bào ung thư, miễn dịch trị liệu chủ yếu:

kích hoạt,
giải phóng,
hoặc tăng sức mạnh cho Immune System

để hệ miễn dịch tự nhận diện và tiêu diệt khối u.

2. Vì sao có người đáp ứng rất tốt?

Một số khối u:

chứa nhiều đột biến,
tạo nhiều “dấu hiệu lạ”,
→ hệ miễn dịch dễ nhận diện hơn.

Khi dùng thuốc miễn dịch:

tế bào T được “gỡ phanh”,
có thể tấn công khối u mạnh mẽ.

Một số bệnh nhân:

ung thư giai đoạn muộn,
trước đó thất bại nhiều phương pháp,
vẫn có thể đáp ứng kéo dài.

3. Nhưng nhiều khối u rất giỏi “trốn miễn dịch”

Tế bào ung thư có thể:

giảm biểu hiện kháng nguyên,
tạo môi trường ức chế miễn dịch,
làm tế bào miễn dịch kiệt sức.

Kết quả:

thuốc miễn dịch hoạt động kém hiệu quả.

4. Không phải loại ung thư nào cũng nhạy với miễn dịch trị liệu

Một số loại đáp ứng tương đối tốt:

Melanoma
ung thư phổi không tế bào nhỏ
ung thư thận
một số lymphoma

Một số loại đáp ứng hạn chế hơn:

nhiều ung thư tụy,
ung thư tuyến tiền liệt,
một số ung thư não.

5. Vai trò của PD-L1 và dấu ấn sinh học

Bác sĩ thường kiểm tra các dấu ấn như:

PD-L1,
MSI-H,
TMB.

Ví dụ:
PD-L1 cao đôi khi gợi ý khả năng đáp ứng tốt hơn với thuốc ức chế checkpoint miễn dịch.

Nhưng:

không tuyệt đối,
có người PD-L1 thấp vẫn đáp ứng.

6. Hệ miễn dịch của từng người khác nhau

Tuổi tác, dinh dưỡng, bệnh nền, thuốc đang dùng… đều ảnh hưởng.

Ví dụ:

người suy kiệt,
dùng thuốc ức chế miễn dịch,
hoặc có bệnh tự miễn,

có thể đáp ứng kém hơn hoặc tăng nguy cơ biến chứng.

7. Miễn dịch trị liệu không phải “không có tác dụng phụ”

Vì kích hoạt miễn dịch mạnh hơn nên đôi khi hệ miễn dịch:

tấn công nhầm cơ quan lành.

Có thể gây:

viêm phổi,
viêm gan,
viêm ruột,
viêm tuyến giáp,
viêm cơ tim.

Một số trường hợp có thể nặng.

8. Có khi nào khối u to lên rồi mới nhỏ lại?

Có.

Đôi khi miễn dịch kéo nhiều tế bào viêm tới khối u làm:

hình ảnh tạm thời to hơn.

Hiện tượng này gọi là:
Pseudoprogression.

Điều này khiến việc đánh giá đáp ứng phức tạp hơn hóa trị thông thường.

9. Vì sao miễn dịch trị liệu được xem là bước tiến lớn?

Dù không hiệu quả với tất cả, nhưng ở một số bệnh nhân:

đáp ứng rất lâu,
kiểm soát bệnh nhiều năm,
thậm chí gần như lui bệnh kéo dài.

Đây là điều trước đây rất khó đạt được ở ung thư giai đoạn muộn.

Điều quan trọng

Cancer Immunotherapy không phải “thuốc thần cho mọi loại ung thư”, mà là một chiến lược điều trị dựa trên khả năng tương tác giữa:

khối u,
hệ miễn dịch,
và cơ địa từng bệnh nhân.

Vì vậy, hiệu quả có thể rất khác nhau giữa từng người.