Cancer of Unknown Primary là tình trạng bác sĩ phát hiện tế bào ung thư đã xuất hiện ở một hoặc nhiều vị trí trong cơ thể (thường là hạch, gan, phổi, xương…), nhưng dù đã kiểm tra vẫn chưa xác định được khối u nguyên phát ban đầu xuất phát từ cơ quan nào.
Nói cách khác:
-
đã thấy ung thư di căn,
-
nhưng chưa tìm ra “nơi sinh ra đầu tiên” của nó.
1. Bình thường ung thư được đặt tên như thế nào?
Ung thư thường được gọi theo:
-
cơ quan nguyên phát.
Ví dụ:
-
ung thư phổi di căn não,
-
ung thư vú di căn xương.
Dù đã di căn, tế bào vẫn mang đặc điểm của nơi xuất phát.
2. Với CUP thì điều gì khác?
Trong:
Cancer of Unknown Primary
bác sĩ thấy:
-
tổn thương di căn,
-
tế bào ác tính,
nhưng:
-
chưa tìm được khối u gốc,
hoặc: -
khối u nguyên phát quá nhỏ,
-
đã biến mất,
-
hoặc “ẩn” rất khó phát hiện.
3. CUP thường được phát hiện như thế nào?
Người bệnh có thể đi khám vì:
-
nổi hạch,
-
đau xương,
-
sụt cân,
-
khó thở,
-
đau bụng,
-
hoặc phát hiện khối ở gan/phổi trên hình ảnh.
Sau sinh thiết:
-
xác nhận là ung thư,
nhưng chưa rõ xuất phát từ đâu.
4. Vì sao lại không tìm thấy ổ nguyên phát?
Có nhiều giả thuyết:
Khối u gốc quá nhỏ
-
nhỏ đến mức hình ảnh chưa thấy được.
Hệ miễn dịch đã tiêu diệt khối u gốc
-
nhưng tế bào di căn đã kịp lan đi.
Tế bào ung thư thay đổi quá nhiều
Khi di căn:
-
tế bào có thể mất bớt đặc điểm nhận dạng,
làm khó xác định nguồn gốc.
5. Bác sĩ tìm nguồn gốc bằng cách nào?
Sinh thiết và hóa mô miễn dịch
Đây là bước rất quan trọng.
Bác sĩ dùng các dấu ấn protein để đoán:
-
tế bào giống ung thư phổi,
-
tiêu hóa,
-
vú,
-
tuyến tiền liệt,
-
buồng trứng…
Chẩn đoán hình ảnh
Có thể gồm:
-
CT,
-
MRI,
-
PET/CT.
Xét nghiệm gene và phân tử
Ngày càng quan trọng trong:
Oncology hiện đại.
6. CUP có phải là một loại ung thư riêng?
Không hoàn toàn.
Đây là:
-
một nhóm bệnh,
trong đó: -
“nguồn gốc nguyên phát chưa xác định được”.
Bên trong CUP có thể là:
-
ung thư phổi,
-
tụy,
-
tiêu hóa,
-
vú,
-
hoặc nhiều loại khác.
7. Vì sao CUP thường khó điều trị hơn?
Khi biết ung thư xuất phát từ đâu:
-
bác sĩ có thể chọn phác đồ chuyên biệt hơn.
Ví dụ:
-
thuốc cho ung thư vú khác ung thư phổi.
Với:
Cancer of Unknown Primary
việc chọn điều trị khó hơn vì:
-
chưa rõ “danh tính thật” của khối u.
8. Nhưng hiện nay điều trị đã tiến bộ hơn
Nhờ:
-
giải trình tự gene,
-
sinh học phân tử,
-
miễn dịch trị liệu,
một số trường hợp CUP có thể:
-
xác định gần đúng nguồn gốc,
-
hoặc điều trị theo đột biến gene thay vì chỉ theo vị trí cơ quan.
9. CUP có luôn tiên lượng xấu không?
Không phải tất cả.
Một số nhóm:
-
đáp ứng điều trị khá tốt.
Tuy nhiên nhìn chung:
-
nhiều trường hợp được phát hiện khi đã di căn,
nên tiên lượng thường phức tạp hơn ung thư phát hiện sớm.
Điều quan trọng
Cancer of Unknown Primary không có nghĩa là “không biết có phải ung thư hay không”, mà là:
-
đã xác định có ung thư,
-
nhưng chưa tìm được cơ quan xuất phát ban đầu.
Đây là một trong những thách thức lớn của Oncology hiện đại vì việc điều trị ung thư ngày càng phụ thuộc nhiều vào việc xác định chính xác nguồn gốc sinh học của khối u.
Bình luận