Biến chứng thần kinh tự chủ là tình trạng các dây thần kinh điều khiển hoạt động “tự động” của cơ thể bị tổn thương, thường gặp ở người mắc Diabetes Mellitus lâu năm, đặc biệt khi đường huyết kiểm soát kém.

Khác với thần kinh vận động hay cảm giác, hệ thần kinh tự chủ điều khiển những hoạt động mà chúng ta không cần chủ động nghĩ tới như:

Nhịp tim
Huyết áp
Tiêu hóa
Tiểu tiện
Đổ mồ hôi
Hô hấp
Chức năng sinh lý

Khi hệ này bị tổn thương, nhiều cơ quan trong cơ thể có thể hoạt động rối loạn.

1. Ảnh hưởng đến tim mạch

Đây là một trong những biến chứng nguy hiểm nhất.

Có thể gây:

Tim đập nhanh bất thường
Nhịp tim không ổn định
Tụt huyết áp khi đứng lên
Chóng mặt, ngất

Một số người còn bị:

“Nhồi máu cơ tim im lặng”
tức là đau tim nhưng không có cảm giác đau rõ rệt do thần kinh cảm giác bị tổn thương.

2. Ảnh hưởng đến tiêu hóa

Dây thần kinh kiểm soát dạ dày và ruột hoạt động kém.

Có thể gây:

Đầy bụng
Buồn nôn
Chậm tiêu
Táo bón
Tiêu chảy thất thường

Một tình trạng thường gặp là:
Gastroparesis

Trong đó dạ dày làm rỗng quá chậm khiến:

Đường huyết dao động khó kiểm soát
Ăn nhanh no
Dễ nôn ói

3. Ảnh hưởng đến tiết niệu

Người bệnh có thể:

Tiểu khó
Tiểu không hết
Tiểu són
Bí tiểu

Do bàng quang mất khả năng co bóp bình thường.

Điều này làm tăng nguy cơ:

Nhiễm trùng tiểu
Tổn thương thận

4. Ảnh hưởng đến sinh lý

Ở nam giới:

Rối loạn cương dương
Giảm khả năng tình dục

Ở nữ giới:

Khô âm đạo
Giảm cảm giác
Đau khi quan hệ

5. Rối loạn tiết mồ hôi và điều hòa nhiệt

Có thể:

Đổ mồ hôi quá nhiều về đêm
Hoặc ngược lại: da khô, ít tiết mồ hôi

Điều này khiến:

Da dễ nứt nẻ
Tăng nguy cơ loét bàn chân

6. Ảnh hưởng đến nhận biết hạ đường huyết

Đây là biến chứng rất nguy hiểm.

Thông thường khi bị:
Hypoglycemia

cơ thể sẽ có dấu hiệu cảnh báo:

Run tay
Tim đập nhanh
Vã mồ hôi

Nhưng khi thần kinh tự chủ bị tổn thương:

Người bệnh có thể không nhận ra mình đang hạ đường huyết

→ dễ dẫn tới:

Ngất
Co giật
Hôn mê

Vì sao biến chứng này xảy ra?

Đường huyết cao kéo dài làm:

Tổn thương mạch máu nuôi thần kinh
Thiếu oxy thần kinh
Tăng stress oxy hóa

Khi đó các dây thần kinh tự chủ suy yếu dần.

Có hồi phục được không?

Nếu phát hiện sớm:

Một phần chức năng có thể cải thiện

Nhưng nếu tổn thương kéo dài:

Nhiều trường hợp khó hồi phục hoàn toàn.

Cách phòng ngừa quan trọng nhất

Kiểm soát đường huyết ổn định

Đây là yếu tố quyết định.

Ngoài ra cần:

Ngủ đủ
Tập luyện đều
Không hút thuốc
Hạn chế rượu bia
Kiểm tra tim mạch và thần kinh định kỳ

Điều cần lưu ý

Biến chứng thần kinh tự chủ do Diabetes Mellitus có thể ảnh hưởng âm thầm đến nhiều cơ quan cùng lúc. Nhiều dấu hiệu như đầy bụng, chóng mặt khi đứng, tiểu khó hay rối loạn sinh lý đôi khi không được nghĩ đến là do tiểu đường, nên dễ bị bỏ sót trong giai đoạn đầu.